Faturada iskonto ve KDV nasıl hesaplanır?

Müşteri teslimde pazarlık eder: "Parçada yüzde on, toplamda da beş yüz lira indirim yapın." Danışman hesap makinesini alır; önce KDV'yi mi ekleyecek, indirimi mi düşecek? Toplam kuruşu kuruşuna tutmazsa fatura da muhasebeyle tutmaz.

İskonto ve KDV'nin sırası karıştırıldığında ortaya küçük ama can sıkıcı farklar çıkar. Bu yazıda KDV'nin hangi tutar üzerinden hesaplandığını, KDV dahil fiyattan KDV hariç fiyata nasıl geçildiğini, satır ve fatura iskontosunun farkını ve kuruş farklarının nereden geldiğini anlatıyoruz.

Kısaca:

• KDV, iskonto düşüldükten sonra kalan tutardan (matrahtan) hesaplanır.
• KDV dahil fiyattan KDV hariç fiyat bölerek bulunur: 1.200 ÷ 1,20 = 1.000.
• Art arda %10 ve %5 iskonto %15 değil, %14,5 eder.

KDV hangi tutar üzerinden hesaplanır?

KDV, iskontolar düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır. Bu tutara matrah denir. Önce indirim yapılır, sonra KDV eklenir.

• Satır tutarı: Miktar × birim fiyat.
• Matrah: Satır tutarı − iskonto.
• KDV: Matrah × KDV oranı.
• Satır toplamı: Matrah + KDV.

Faturada gösterilen iskonto, KDV'yi de kendiliğinden düşürür. İskontoyu KDV'ye eklenmiş toplamdan düşmek aynı sonucu vermez ve faturadaki KDV'yi yanlış gösterir.

KDV dahil fiyattan KDV hariç fiyat nasıl bulunur?

KDV dahil fiyatı (1 + KDV oranı) değerine bölerseniz KDV hariç fiyatı bulursunuz. KDV hariç fiyatı (1 + KDV oranı) ile çarparsanız KDV dahil fiyatı bulursunuz.

Ne biliyorsunuz	Ne arıyorsunuz	İşlem (%20 KDV)
KDV hariç 1.000 TL	KDV dahil	1.000 × 1,20 = 1.200 TL
KDV dahil 1.200 TL	KDV hariç	1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL
KDV dahil 1.200 TL	KDV tutarı	1.200 − 1.000 = 200 TL

En sık yapılan hata, KDV dahil fiyattan yüzde yirmi düşmektir. 1.200 TL'nin yüzde yirmisi 240 TL'dir; KDV ise 200 TL'dir. Doğru yol bölmektir.

Oranlar da değişebilir. Bugün genel oran %20, indirimli oranlar %1 ve %10'dur; hangi mal ve hizmetin hangi orana girdiğini mali müşavirinize sorun. Oranların dayanağı KDV Kanunu'nun 28. maddesidir.

Satır iskontosu ile fatura iskontosu arasındaki fark nedir?

Satır iskontosu yalnız o kaleme, fatura iskontosu bütün faturaya uygulanır. Fatura iskontosu da sonunda satırlara dağıtılır, çünkü her satırın KDV'si kendi matrahından hesaplanır.

• Satır iskontosu: "Balatada yüzde on indirim." Yalnız balata satırının matrahı düşer.
• Fatura iskontosu: "Toplamda beş yüz lira indirim." İndirim satırlara tutarlarıyla orantılı dağıtılır.

Fatura iskontosunun dağıtılması özellikle farklı KDV oranlı satırlar varken önemlidir. %20'lik bir parça ile %10'luk bir kalemin bulunduğu faturada indirim iki satıra da düşer ve iki farklı KDV tutarını da azaltır.

Art arda iskonto nasıl hesaplanır?

Art arda iskontoda her indirim, bir önceki indirimden kalan tutara uygulanır. Bu yüzden %10 ve %5'lik iki iskonto toplam %15 değil, %14,5 eder.

1. İlk iskontoyu uygulayın

1.000 TL'lik bir satıra %10 iskonto: 1.000 × 0,90 = 900 TL.

2. İkinci iskontoyu kalan tutara uygulayın

900 TL'ye %5 iskonto: 900 × 0,95 = 855 TL.

3. Toplam indirimi bulun

1.000 − 855 = 145 TL. Toplam indirim %14,5'tir.

Tedarikçilerin liste fiyatı üzerine verdiği "10+5" gibi iskontolar bu şekilde çalışır. Alış faturasını girerken iki oranı toplayıp tek iskonto yazmak, faturadaki tutarı tutturmaz.

Kuruş farkları nereden çıkar?

Kuruş farkları, tutarların farklı adımlarda yuvarlanmasından çıkar. KDV satır satır hesaplanıp yuvarlandığında, toplam üzerinden tek seferde hesaplanan KDV ile birkaç kuruş fark edebilir.

Yöntem	Ne zaman yuvarlanır	Sonuç
Satır bazında	Her satırın KDV'si ayrı yuvarlanır	Satırlar toplamla birebir tutar
Toplam üzerinden	KDV bir kez hesaplanır	Satırlara bakınca birkaç kuruş fark görülebilir

e-Faturada satırların toplamı fatura toplamıyla birebir tutmalıdır. Bu yüzden fatura programları genellikle satır bazında hesaplar. Fatura iskontosu satırlara dağıtılırken artan kuruş da bir satıra eklenir.

Müşteriyle konuştuğunuz toplam ile faturanın toplamı arasında birkaç kuruş fark varsa bunun sebebi çoğunlukla yuvarlamadır. Fark kuruşu aşıyorsa hesabın sırasını yeniden kontrol edin.

Sık yapılan hatalar

• KDV dahil fiyattan yüzde yirmi düşmek. KDV hariç fiyat bölerek bulunur.
• İskontoyu KDV'li toplamdan düşmek. İskonto matrahtan düşülür, KDV sonra hesaplanır.
• Art arda iskontoları toplamak. %10 ve %5, %15 etmez.
• Fatura iskontosunu tek satıra yazmak. İndirim bütün satırlara dağıtılmazsa KDV oranları karışır.
• Birim fiyatı sessizce düşürmek. İndirim görünmezse kârlılık takibi de bozulur.

Coudy'de iskonto ve KDV

Coudy Garage'da ve Coudy Accounting'de her fatura satırına art arda en fazla altı iskonto yazılabilir. Faturanın tamamına da oran ya da tutar olarak bir iskonto verilir. Fatura iskontosu satırlara tutarlarıyla orantılı dağıtılır; artan kuruş en büyük satıra eklenir.

KDV her satırın matrahından hesaplanır ve kuruşa yuvarlanır; satırların toplamı fatura toplamıyla her zaman tutar. KDV oranı satırda %0, %1, %10 ya da %20 olarak seçilir. Ayrıntılar için Fatura ve e-Fatura sayfasına bakabilirsiniz.

KDV'nin bir kısmının alıcı tarafından ödendiği faturalar için Tevkifatlı fatura nedir?, KDV'nin hiç hesaplanmadığı faturalar için KDV istisnası olan fatura nasıl kesilir? yazılarımızı okuyabilirsiniz.